در شرایط ایمان و در ماهیت ایمان -۳

یعنی اعتراف آوردن و قبول كردن ست یعنی حق داشتن مومن بها را چنانچه حق دانسته است یعنی بر حقیقت مومن بها فرود آمدن و دل بران نهادن ست چنان فرود آمدنی كه از دل و زبان و سایر اعضا هیچ وجه از وجوه هیچ عناد و استكبار و گردن كشی نیاید و این كه در معنی ایمان ار كتب سلف و خلف درین كتاب آورده است حاصل معنی همه بیک اصل باز میگردد و آن آنست كه ایمان قبول حقهاست و معنی همه همین ست و پس و اختلاف در الفاظ و عباداتست و الا در معنی همه موافق و اختلاف نیست قطعه همان یارست اگر صد كسوه پوشد# همان نورست اگر صد لمعه افزود# همان بحرست اگر صد نام دارد# مسمی كی شود از اسم معدود# حكایت در روضة الخلد می آرد كه عربی و عجمی و تركی و هندوی با یكدیگر همراه شدند چون گرسنه شدند لقدی در میان آوردند عرب گفت: خبز میباید تاژیک گفت: نان میباید ترک گفت: اتمک میباید هندو گفت: روتی میباید خلاف ظاهر شد شخصی كه زبان همه میدانست درم بُرد و نان آورد خلاف از میان برخاست و همه گفتند مقصود ما این بود ضعیف درین معنی گوید شعر خبز و نان و اتمک و روتی یكی ست# ماء و آب و سو و پانی نیز هم# زین همه مقصود و شیء واحدست# از عرب گر بشنوی یا از عجم# از خلاف لفظ سرگردان مشو# زانكه در معنی نباشد بیش و كم# اما اسلام و آن ایمان ست تفرقه نیست میان ایمان و اسلام یعنی ایمان و اسلام شرعی یكی ست و متغائران نیستند