نصیحت و شرائط و آداب آن - ۲

قطعه از من بگوی عالم تفسیر گوی را# با علم اگر عمل نكنی شاخ بی بری# بارِ درخت علم ندانم بجز عمل# گر در عمل نكوشی نادان مفسری# شیخ محی الدین غزالی علیه الرحمه فرمود علماء ناصح در مجلس گفتند سه گروه اند یک گروه آفتاب صفت اند و یک گروه شمع صفت و یک گروه مانند چوب توت تر اند بر آتش اما آنانكه آفتاب صفت اند آنها اند كه ایشانرا نظر برصیت و آوازه و غلبه مردم نباشد و غرض ایشان از مجلس گفتن قبول عامه و جاه و منصب نبود و این جمله دست دهد بدان مغرور و معجب نشود و اگر مردم رغبت ننمایند بایشان و بمجلس ایشان ازان دل تنگ نشوند و نیت ایشان آن بود كه بندگان حق بسخن ایشان راه راست یابند و بر راه راست باشند این چنین مذكور آفتاب صفت اند كه عالمی از ایشان نورانی میگردد و اینها كمیاب و كبریت احمر اند اما آنها كه شمع صفت اند آنانند كه مقصود ایشان از وعظ گفتن اعتقاد عامه است و غلبه مردم و در جاه جوی و منصب طلبی اند و بان شادمان و خرم میباشند و اگر نمی یابند دلتنگ و ملول میگردند لاجرم خود چون شمع در سوختن اند و دیگران نور می برند و ایشان از علم خود بی بهره می مانند و جز مشقت و زحمت فائده ندارند اما آنها كه بر مثال چوب توت تر اند آنها اند كه نی علم دارند و نی نیت نیكو آن جاهل نمای كه راهزن خلق ست و دشمن خدای ظاهر خود را مشابه علما ساخته و از دون همتی بتحصیل علم نپرداخته از مركب علم و عمل پیاده مانده و سیاق سخن بر كتب فارسی رانده كلمات متفرقه را دكانی ساخته و خطا و صواب از یكدیگر نشناخته اساس آنكار بر سوال و طلب الحق