در اعمالی كه فرض كفایت ست كه چون بعضی بان قیام نمایند از ذمه دیگران ساقط شود - ۱
و اگر هیچكس بان قیام ننمایند جمیع مكلفان بترک آن آثم شوند در هدایه و كافی و عامه كتب فقهی میگوید كه جهاد فرض كفایت ست چون قیام نمایند بان گروهی از مردمان از باقی مردم ساقط شود و اگر هیچكس بان قیام ننمایند جمیع مكلفان عاصی شوند مگر وقتی كه نفیر عام باشد آن هنگام فرض عین شود بر كل آن مكلفان كه بر سر ایشان آمده باشند در ذخیره میگوید چون نفیر عام شود یعنی چون كافران بر مسلمانان لشكر كشند فرض عین شود جهاد بر كسانی كه نزدیک باشند بایشان و قادر باشند بر جهاد اما در حق آن كسانی كه دور باشند و نزدیكان بمدد ایشان محتاج نباشند فرض كفایت ست اما اگر محتاج باشند آن نزدیكان بان دوران از جهت آنكه عاجز باشند از مقاومت با آن كافران یا خود عاجز نباشند ولیكن از كاهلی نكنند این هنگام فرض عین شود بر كسانی كه پیوسته آن نزدیكان باشند و هم برین قیاس تا آن هنگامی كه فرض شود بر جمیع اهل اسلام شرقا و غربا و نماز بر میت همین حكم دارد یعنی چون كسی بمیرد در ناحیتی از نواحی شهری بر همسایگان و محلتیان اوست كه قیام نمایند باسباب وی بر كسی كه دورست از وی نیست كه قیام نماید باسباب وی مگر آنكه معلوم شود كه نزدیكان ضایع خواهند گذاشت حقوق ویرا یا عاجز خواهند بود ازان این هنگام بران دوران باشد كه قیام نمایند بحقوق وی و این جمله در ترجمه ذخیره است كه سید جلال كرلانی رحمه الله در شرح هدایه نقل كرده است از ذخیره