در شكر بر نعما - ۳
و شكر اعتراف ست بنعمت منعم و نمی باشد شكر مگر منعم را فرق میان حمد و شكر این ست پس حمد با این اعتبار اعم ست از شكر سوال فرق میان آلا و نعما چیست جواب فرق آنست كه آلا نعمت سابقه است و نعما نعمت لاحقه و بعضی گفته اند آلا دفع بلاست و نعما نعمت دادن خداوند بنده را و بعضی گفته اند آلا نعمت ظاهر ست و نعما نعمت باطن چنانكه حق تعالـٰی در كلام مجید خود فرمود قوله تعالـٰی واسبغ علیكم نعمة ظاهرة وباطنة یعنی فراخ گردانید بر شما نعمت ظاهر و باطن را یعنی نعمتهای ظاهری و باطنی را بر شما تمام گردانید چندان نعمت داد كه اگر خواهی كه در تحت شمار در آری عاجز آئی و نتوانی قوله تعالـٰی وان تعدوا نعمة الله لا تحصوها وقتی كه شمار نعمت ندانی شكر گذاری كی توانی
پیغامبر
و چون ایزد تعالی این تقدیر كرده بود، و اعمال آدمی چنان رانده - بود كه بعضی سبب سعادت وی بود و بعضی سبب شقاوت، و آدمی از خویشتن آن نتواند شناخت، بحكم فضل و رحمت خویش پیامبرانرا بیافرید، و بفرمود تا كسانی را كه در ازل بكمال سعادت ایشان حكم كرده بود ازین راز آگاه كنند، و ایشانرا پیغام داد و بخلق فرستاد تا راه سعادت و شقاوت ایشانرا آشكارا كنند: تا هیچكس را بر خدای تعالی حجت نماند. پس بآخر همه رسول ما را – محمد علیه الصلوة والسلام– بخلق فرستاد، و نبوت وی بدرجه كمال رسانید، كه هیچ زیادت را بوی راه نبود؛ و بدان سبب وی را خاتم انبیا كرد كه پس از وی هیچ پیغامبر نباشد. و جمله خلق را از جن و انس بمتابعت وی فرمود، و ویرا سید همه پیغمبران كرد، و یاران و اصحاب وی را بهترین یاران و اصحاب پیغامبران كرد، صلوات الله علیه و علی سایرالنبیین، و علی آله و اصحابه الطاهرین اجمعین.