آفریدن با سبب ها - ۲

قدرتش را زیر اسباب پنهان كرد. اگر كسی میخواهد كه او تعالی چیزی آفریند به سبب آن توسل میكند و به آن چیز واصل میگردد. كسیكه میخواهد چراغ را روشن كند كبریت (گوگرد) استعمال میكند. كسیكه میخواهد از زیتون روغن بكشد از دستگاه فشار استفاده میكند. كسیكه سر درد دارد آسپرین میگیرد. كسیكه میخواهد به بهشت برود و به نعمتهای بی پایان نائل گردد، به اسلامیت تابع میشود. اگر كارهای او تعالی در پرده اسباب نمیبودند هیچكس را احتیاجی بهیچكس و بهیچ چیزی نمیبود. همه كس هر چیز را بیواسطه از ذات اقدس او تعالی طلب میكرد. پس درینصورت سر رشته حاكمی و محكومی، خادم و مخدومی، استاد و شاگردی و غیر از اینها بهم میخورد، نظام معاد و معاش مختل میشد و فرقی در میان نیک و بد و مطیع و عاصی نمیماند. همه كارهای انسانها را ارادی و غیر ارادی، تمام حركاتشان را آفریدگار، اوست. بخاطر آفریدن حركات و كارهای اختیاری یعنی با اراده بندگانش در آنها (اختیار) و (اراده) آفریده این انتخاب و آرزو را بخاطر آفریدن كارشان سبب كرده است.

هر فعلی را كه یک بنده از افعال اختیاریه اراده به انجام كند اگر الله تعالی هم اختیار كند آن فعل را خلق میفرماید و اختیار نكند خلق نمی فرماید. آن كار فقط با اراده بنده آفریده نمیشود اگر او هم اختیار فرماید میافریند. آرزو های خوب و با فائده بندگانش را كه دوست دارد و برآنها شفقت دارد او هم میخواهد و میافریند. آرزو های بد و مضر آنانرا او نمیخواهد و نمیافریند. از این بنده گانش همیشه كارهای خوب و با فائده حاصل میشود. الله تعالی در ازل اراده كرد تا كارهای اختیاری و ارادی انسانها را بعد از اینكه قلب هایشان اختیار و اراده كرد بیافریند. او این گونه اختیار فرموده است.