در اثبات عذاب قبر و كیفیت آن - ۱
بدانكه قبر آخر منزل دنیا و اول منزل آخرت ست و آن روضه خواهد بود از روضهای بهشت یا كنده از كنده های دوزخ چنانكه رسول علیه السلام فرمود القَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النیران و اگر در گور هیچ عذاب دیگر نباشد جز آنكه بنده را زنده گردانند در قبر بیچاره چشم بكشاید و خود را در گور بیند بنگر كه همین چه عذابی بود كه داند كه تا قیامت آنجا میباید بود اما در كیفیت عذاب قبر علما را اختلاف ست بعضی گفته اند عذاب گور روح راست و بعضی گفته اند روح و تن هر دو راست و بعضی گفته اند یک عضو بنده را حق تعالی در گور بدارد و عذاب میكند تا الم آن بهمه اعضا میرسد و اصح این اقوال قول اول ست و حجة الاسلام غزالی و جمعی از علما برین اند و قول حق و مذهب سنت و جماعت آنست كه عذاب گور حق ست مر همه كافران را و مشركان را و منافقان را و بعضی مومنان عاصی را امام غزالی رحمه الله میگوید عذاب گور روح راست و نظیر وی چنانست كه شخصی در باغ باشد كه درانجا گلها و ریاحین باشد و آبهای روان و او بر تختی باشد در خواب و جمع ماهرویان بگرد وی درآمده ناگاه او بخواب میبیند كه او را در تنور آتش میاندازند یا میكشند یا مثل آن چیزها میبیند و نیک ترسان میشود و حالانكه آنچه او در خواب مشاهده میكند دران باغ خود موجود نیست پس آن روح وی است كه آن معنی را مطالعه میكند و مشاهده و آن مكروهی و ناخوشی باو میرسد باز مثال راحت گور چنانست كه مثلا شخصی در خانه تنگ و تاریک خفته باشد بر روی خاک تنها ناگاه میبیند كه در باغ و بوستان ست در میان گل و ریاحین و نعمتها و آبهای روان و ماهرویان بگرد وی نشسته و و او از آنها در عین لذت و راحت ناگاه بیدار شد معلوم شد كه آنها بخواب میدیده و درانخانه تنگ و تاریک ازانها هیچ نبوده بلكه آن روح وی بوده كه اینها مشاهد وی میشده و این نموداریست مر عذاب گور و راحت گور را