در شرایط ایمان و در ماهیت ایمان - ۱
در كتب عقاید و اصول كلام میآرد كه ایمان را پنج شرط ست شرط وجود ایمان و آن اخبار متواتره ثابته است از رسول علیه السلام و شرط وجوب ایمان و آن عقل و بلوغ ست بقول جمهور و شرط صحت ایمان و آن تعقل و ادراک ست و شرط قبول ایمان و آن قبل الیاس ست و شرط بقای ایمان و آن خُـلوّ لسان و جنان و اركان ست از منافی ایمان و بعبارت دیگر آمده است كه ایمان را هشت شرط ست اول بلوغ دویم عقل سیم ایمان چهارم غیب از خدای تعالی دانستن پنجم حلالها را حلال دانستن ششم حرامها را حرام دانستن هفتم از عذاب ترسیدن هشتم برحمت امیدوار بودن اما بنیاد ایمان در رساله مقدمه آورده است كه بنیاد ایمان علم یقین ست یعنی مومن بها را چنان یقین كند كه به تشكیک هیچ مشكک در شک نشود و آن مومن بها در حدیث أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ عیان ست و ایمان باور داشتن مومن بهاست در منور میارد كه ایمان اقرار بزبانست و تصدیق بدل بوحدانیت خداوند تعالی او بصفات ثمانیه كه قدرت و بقا و حیوة و علم و سمع و بصر و ارادت و كلام ست و بملائكه وی كه ایشان اجسامند ذو اجنحته و عمل كننده اند بامر وی و بكتب وی كه قدیم ست و تقدیم و تاخیر نیست در كلمات و حروف وی و به پیغامبران وی و بجمیع آنچه از خداوند آورده اند و باین كه محمد (صلی الله علیه وسلم) افضل ایشانست و خاتم انبیاست و بروز قیامت كه ابتدای او نفخهٔ اول صور خواهد بود و انتهای وی استقرار اهل بهشت در بهشت و درآمدن اهل دوزخ در دوزخ و مقدار آن روز پنجاه هزار سال خواهد بود از ایام دنیا قوله تعالی فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ الایة و مر آن روز را نامهاست مناسب احوال كه در وی خواهد بود یوم القیامة از برای قیام قیامت كبرا در وی یوم الدین از برای جزا در وی