در شرایط ایمان و در ماهیت ایمان - ۲
و یوم الفصل از برای جدا كردن میان مطیع و عاصی در وی و یوم الجمع از برای اجتماع اولین و آخرین دروی و یوم الحسرة از برای نیكو كاران كه چرا نیكی زیادت نكردیم و حسرت بدانكه چرا بدی كردیم و امام حلیمی (رحمة الله علیه) میگوید ایمان بروز آخر آنست كه اقرار كنی و اعتراف آوری كه آن روز انتهای دنیا خواهد بود و ابتدای آخرت و باین اقرار لازم آید اقرار بحدوث عالم پس كسی كه گوید دنیا قدیم ست كافر گردد پس این شش چیز كه مومن بهاست اركان ایمان آمد و مر ایمان را شعب بسیارست كه بان كمال ایمان ست و عدد در حدیث أَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ دلالت بر كثرت میكند نه بر حصر و هر كس اقرار نكند بزبان با وجود امكان مومن نباشد از برای آنكه ترک بیان از غیر عذر دلالت بر فوات تقدیر میكند انتهی كلام المنور امام جلیل ابوالمعین نسفی (رحمة الله علیه) در تمهید خود و امام نورالدین بخاری در كفایه خود و مولانا حسام الدین سغناقی در اصول خود میگوید ایمان تصدیق محمد رسول الله است در آنچه از خداوند تعالی آورده است و همین قول در كتاب عالم و متعلم از امام اعظم (رحمة الله علیه) مر ویست و از امام علم الهدی ابومنصور ماتریدی (رحمة الله علیه) نیز مر ویست و اختیار شیخ ابوالحسن و محققان از متكلمان و اشاعره و شافعیه همین ست و مولانا سعدالدین تقتازانی علیه الرحمة والرضوان در شرح مقاصد میگوید لا شک ان المقصود من التصدیق والتسلیم واحد حاصل سخن آنست كه ایمان تصدیق بدل ست و تصدیق بدل تسلیم ست و تسلیم قبول حقها ست یعنی قبول مومن بها در صحایف میگوید ایمان باور داشتن رسول (صلی الله علیه وسلم) ست در آنچه از خداوند بوی آمده است