در بیان آنكه كفر و ایمان با یكدیگر جمع نمیشود - ۴

 و هست این عذاب كردن او بر خداوند تعالی آسان كه وَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا و اگر باشد او را آنچه در زمین ست و مانند آن یا آن داد خواهد كه همه را بدل و فدیه دهد تا خویشتن را بآن باز خرد از عذاب روز قیامت نه پذیرند ازو و مر او را بود عذاب دردناک قوله تعالی إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْض جَمِيعًا وَمِثْله مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَاب يَوْم الْقِيَامَة مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ و او باشد بدتر خوارتر از همه جنبندگان نزدیک خداوند تعالی قوله تعالی إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ و اگر باقرار و تصدیق بوده باشد و مدت هفتاد سال نماز نكرده و روزه نداشته و حج و جهاد نكرده و زكوة و صدقه نداده و قرآن نخوانده و زنا و لواطه و دزدی كرده و خمر خورده و مال ربوا و طعام حرام خورده و چنگ و رباب و دف و طنبور و بربط زده و آواز آنها شنوده و غنا و سرود گفته و رقص و بازی كرده و مسجد و مدرسه و خانقاه خراب كرده و خرابات ساخته و میخانه عمارت كرده و ظلم و تعدی كرده و اموال مسلمانان بناحق گرفته و خانهای ایشان غارت كرده و خونهای ایشان ریخته بناحق و زن و فرزند ایشان با سیری برده و كار و خدمت فرموده فی الجمله هیچ یک از طاعات و محبوبات شرعی نكرده و هیچ یک از منهیات و معاصی از صغایر و كبایر نمانده تا نكرده امّا از كفر و شرک و كفر و نفاق بتمام و كمال مبرّا بوده چنانكه ذرّهٔ ازینها از وی در وجود نیامده و بهیچ نوعی از انواع هیچ یک از اعمال اسلام بر وجه استكبار و استخفاف ترک نكرده و هیچ یک از معاصی بر وجه عناد و ستیزه و سبكداشت و كم داشت نكرده و هم برین جمله از دنیا رفته شرعا وی مؤمن رفته خداوند آمرزنده آن جمله گناهان اوست و مرو را جایٔ نومیدی نیست زیرا كه وعدهٔ خداوند تعالی حق ست قوله تعالی قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا