از شاگردانش، متخصصان (علم كلام) یعنی متخصصان علوم ایمانی به كمال رسید. از میان اینها، ابوبكر جرجانی كه از شاگردان و از تربیت یافتگان امام محمد شیبانی می باشد، مشهور شد. از شاگرد این، ابونصر عیّاض، نیز در علم كلام ابومنصور ماتریدی را به رشد و كمال رسانید. ابومنصور، علوم كلام را كه از امام اعظم آمده بود به كتابها نوشت. با گمراهان برخورد و مجادله نمود و به اعتقاد اهل سنت تقویت داد. به هر طرف انتشار داد. در سال ۳۳۳ ه.ق. [۹۴۴ م.]، در سمرقند وفات یافت. قبرش را یک یهودی از روسها خریده، به عشرتخانه تبدیل ساخت. شركت اخلاص كه از استانبول آمده بود، هنگامیكه این احوال زشت را دید، در سال ۱۴۱۶ ه.ق. [۱۹۹۶م.]، اینجا را از یهودی به مبلغ ۳۰.۰۰۰ دلار خریده به حالت ارجمند و گرانبها درآورد. به این عالم بزرگ و عالم دیگریكه ابوالحسن اشعری نام دارد، (امامان مذهب در اعتقاد) اهل سنت گویند.

جاسوس انگلیس هیمفر، در اعترافات خود میگوید: واقعاً، این كتابی كه خواندم (اسلام را چگونه برانداخته میتوانیم) نام داشت، خیلی مكمل بود. در كارهای آینده من یک رهبر بی مثال بود. در وقتیكه كتاب را دوباره به سكرتر مسترد نموده، ممنونیت خویشرا ابراز كردم، وی برایم چنین گفت: (بدان كه درین میدان تو تنها نیستی. بسیار انسانهای موظف داریم، مثل كاریكه تو میكنی آنها نیز كارها انجام میدهند. وزارت مستعمرات بخاطر اجرای این وظیفه، تا این وقت به تعداد بیش از پنج هزار نفر را موظف ساخته است. وزارت میخواهد در آینده این تعداد را به صد هزار نفر افزایش دهد. هنگامیكه جواسیس ما به صد هزار برسد، به تمام مسلمانان حاكم خواهیم شد و تمام ممالک اسلامی، در كنترول بریطانیا خواهد آمد).