پیدا كردن سبب پوشیدگی معرفت حق تعالیٰ - ۲

پس این كه بدانستند كه نور چیزیست بیرون الوان كه الوان بدان پیدا شود ازان بود كه بشب الوان پوشیده شد و در سایه پوشیده تر بود از آنكه در آفتاب، پس از ضد وی را بشناختند؟ همچنین اگر آفریدگار را غیبت و عدم ممكن بودی آسمان و زمین بر هم اوفتادی و ناچیز شدی آنگاه ویرا بضرورت بشناختندی، لكن چون همه چیزها یک صفت است در شهادت و این شهادت بر دوامست بس روشنست، پس از روشنی پوشیده شده است، و دیگر آنكه در كودكی این در چشم قرار گرفته است- در وقتی كه عقل این نبوده است كه شهادت این بشنود- چون خوفرا كرد و الف گرفت پس از شهادت آگاهی نیابد مگر حیوانی غریب بیند یا بنایی غریب، آنگاه بی اختیار وی سبحان الله از دهان وی بجهد، كه شهادت آن آگاهی بدل وی دهد پس هر كرا چشم ضعیف نیست هر چه بیند از صنع او بیند نه از آن جنس كه آسمان و زمین است، بلكه از آن بیند كه صنع ویست، چنانكه كسی كه خطی بیند نه ازان روی كه خبرست و كاغذ، كه این چنین كسی بیند كه خط نداند بلكه از آن روی بیند كه خط منظومست تا در وی كاتب را می بیند: چنانكه در تصنیف مصنف را بیند نه خط و چون چنین شد در هر چه نگرد خدای را بیند: كه هیچ چیز نیست كه نه صنع وی است، بلكه همه عالم تصنیف و صنعت ویست اگر خواهی در چیزی نگری كه نه از وی است ونه بوی است نتوانی، و همه بزبان فصیح كه آنرا زبان حال گویند گواهی می دهند بكمال و قدرت و جمال و عظمت وی، و ازین روشنتر هیچ چیز نیست ولكن عجز خلق ازین از ضعف ایشانست.