در بیان توبهٔ درست و علامت آن - ۳

و اوانی زرین و سیمین كه داشته است و زكوة آن بنداده، همه را حساب معلوم كند و بدهد، و اگر روزه ماه رمضان نیز تقصیر كرده است یا نیت فراموش كرده است یا نه بشرط كرده است همچنین، و ازین جمله آنچه بیقین داند قضا كند و هر چه اندر شک بود و غالب ظن فرا گیرد، و اجتهاد كند آنچه بیقین داند خود را محسوب دارد و باقی قضا كند این تمامتر بود، واگر آنچه غالب ظن بود نیز محسوب دارد روا باشد. اما معصیتها از اول بلوغ باز جوید از چشم و گوش و دست و زبان و معده و جملهٔ اعضا تا چه معصیت كرده است، اگر كبیره كرده است چون زنا و لواطت و دزدی و شرب خمر و آنچه حد خدای تعالی واجب آید توبه كند، و بر وی واجب نیست كه اقرار دهد پیش سلطان تا حد وی برانند، بلكه پنهان دارد و تدارک آن بطاعت بسیار همی كند، و هر چه صغایر بود همچنین: مثلا اگر بنامحرم نگرسته باشد، یا دست بی طهارت به مصحف كرده باشد، ویا جنب اندر مسجد نشسته باشد، یا سماع رودها كرده باشد، هر یكی را كفارت كند بدانچه ضد وی باشد تا آنرا محو كند، كه خدای تعالی همی گوید: «إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ»، لكن هر چه ضد بود اثر آن بیش بود: كفارت سماع رودها بسماع قرآن و مجلس علم كند، و كفارت نشستن بسماع رودها بنشستن كند اندر مسجدها بعبادت و اعتكاف، و كفارت دست به مصحف زدن بی طهارت با كرام مصحف كند و بسیار خواندن قرآن و كفارت شراب خوردن بدان كند كه شرابی حلال كه دوست دارد آن نخورد و بصدقه دهد تا بهر ظلمتی كه ازان حاصل آمده است نوری ازین حاصل آید كه آنرا محو كند، بلكه كفارت هر شادی و بطری كه بدنیا كرده است اندوهی و رنجی باشد كه از دنیا بكشد، چه بسبب شادی و راحت دنیا دل بدنیا آویخته شود و در وی بسته آید،