در هستی و یگانگی خداوند تعالی - ۳

الله الصَّمَد الصَّمَد پناه نیازمندان ست بزرگواری كه خلق حاجتها بدو بردارند قول دیگر الصَّمَد الباقی آن خداوند یگانه كه بقا صفت اوست قوله تعالی كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى‌ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ و قوله تعالی كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ عكرمه گوید الصَّمَدُ الَّذِي لَيْسَ فَوْقَهُ أَحد صدر اولیاء محمد علی حكیم ترمذی میگوید صمد ازلی ست بی عدد و قایم ست بی عمد و باقی ست بی مدد بعضی میگویند تفسیر صمد آنست كه حق تعالی میفرماید لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ یعنی صمد آن خداوندست كه كس از وی نزاد و این نفی پدریست و وی از كس نزاد و این نفی فرزندیست وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ و این نفی جفت ست كه جفت كفو باشد و ویرا كفو نیست جفت نبود اهل تحقیق میگویند هر كس این سوره را برخواند و اعتقاد دارد از همه علتهای كفر بیزار شود زیرا كه معطله میگویند عالم را صانع نیست فلاسفه میگویند هست اما ویرا نام نیست ثـنویان میگویند شریک دارد و مشبهه میگویند بخلق ماند و جهودان و ترسایان می گویند زن و فرزند دارد مغان میگویند مثل و كفو دارد چون بنده مؤمن گوید هُـوَ از معطله بیزار شود چون گوید الله از فلاسفه بیزار شود چون گوید احد از بت پرستان بیزار شود چون گوید الصمد از مشبهه بیزار شود چون گوید لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ از جهودان و ترسایان بیزار شود چون گوید وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ از همه مغان بیزار شود چون این سوره برخواند خالص و مخلص و موحد شده باشد محققان میگویند در هر كلمه ازین سوره اشارتیست و اِلهان را خطاب كرد و گفت: هـُوَ، با ارواح گفت: الله، با دلها گفت: احد، با عقول گفت: صمد، با تن و شخص گفت: لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ، با نفس گفت: وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ، و الهانرا خطاب كرد و گفت: هو، عالمانرا گفت: الله، مشتاقانرا گفت: احد، محتاجانرا گفت: الصمد، عاقلانرا گفت: لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ، عامه خلایق را گفت: وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ،