در هستی و یگانگی خداوند تعالی - ۴

هر كه دانست كه هو اشارتست بوی و اله بود هر كه شناسد كه الله است عالم بود و هركه داند كه احدست مشتاق بود هركه معلوم كند كه صمدست عاقل باشد هركرا یقین گردد كه لَم یَلِدْ وَ لَم یُولَد صفت اوست مؤمن باشد هركه با ور دارد كه وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌست موحد مطلق باشد در حقایق التفاسیر میآرد از واسطی كه گفت اصل توحید طیرانست در میدان تجرید و استقامت نزدیک احكام او بتفرید و قطع خوف و رجا از قریب و بعید و تسلیم امر بسوی حق لِيَحْكُمَ كَيْفَ يُرِيدُ و توحید خداوند را جل جلاله یكی گفتن و یكی دانستن و یكی اعتقاد كردن ست و توحید جزو ایمان ست چون در ایمان آوردن بخداوند سه چیز فریضه است چنانكه شیخ ابوالمعین در تبصره گفته است ایمان بخداوند سه قسم ست ایمان بوجود وی ایمان بوحدانیت وی و ایمان بصفات وی و روایت تبصره اینست والركن الاهم من الاركان الخمسة التی هی الاعتقادات المفروضة هو الایمان بالله تعالی وهو منقسم الی اقسام ثلثة احدها الایمان بوجوده لیسلم عن التعطیل ثم الایمان بوحدانیته لیسلم عن الشرک ثم الایمان بصفاته لیسلم عن التشبیه وقد نطق الكتاب بجمیع ذلک در تفسیر حقایق میآرد از شبلی كه گفت: تولد اسلام از ایمان ست و تولد ایمان از معرفت و تولد معرفت از هدایت و نصرت و هدایت و نصرت نمیباشد الا بشرح و تنویر قوله تعالی أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ

 از شیخ ابوسعید ابوالخیر (رحمة الله علیه) سوال كردند كه معرفت چیست و توحید چیست و ایمان چیست و اسلام چیست گفت شناخت بدل بهستی معبود معرفت ست و اقرار زبان بیگانگی او توحید است و گرویدن بدین هر دو ایمان ست و استقامت با این هر سه اسلام ست و استوار داشتن این هر چهار دین ست الهی همه را بر ایمان و توحید میران و برضا و لقای خود برسان یا اكرم الاكرمین.